Dertiende etappe: van San Michèle all'Adige naar Verona (za 31 aug. - za 7 sept 2019)

 

(van Willem Wilmink)

Ik wandel, dus ik leef!

“Zoals de Amerikaanse schrijver Henry David Thoreau in zijn beroemde lezing Walking (1851) zei: “Het wandelen waar ik het over heb, heeft niets gemeen met lichamelijke oefeningen, zoals zieken hun medicijn op gezette tijden innemen of het zwaaien met gewichten – het is de onderneming zelf en het is het avontuur van de dag.” Thoreau, die iedere dag minstens vier uur liep, vond in de ongerepte natuur een ongekende vrijheid. “Tijdens mijn middagwandeling, vergeet ik al mijn bezigheden van die ochtend en mijn verplichtingen”, schreef hij. Dat vind ik het mooie van wandelen – zeker bij lang wandelen, waarbij je benen zich op een gegeven moment automatisch lijken voort te bewegen en je vergeet hoeveel uren voorbij zijn gegaan. De geest wordt stil. (…) Die lege geest biedt ruimte voor gedachten die de vrije loop mogen gaan, en dat leidt weer tot creativiteit. Sommige van de grootste schrijvers – Jean Jacques Rousseau, Charles Dickens, dichter William Wordsworth – kwamen tijdens wandelingen op ideeën. Terwijl het aardse verdwijnt: voor piekeren over het boodschappenlijstje, de to-dolijst, deadlines die gehaald moeten worden, is juist geen ruimte.”

(uit: NRC van 23 feb. 2019: “Ik loop om het lopen”, van Titia Ketelaar) 

Ik leef, dus ik wandel!

Ook via Bertine komen nog enkele inspirerende citaten binnen: “Ik reis niet om ergens heen te gaan, maar om te gaan” (Robert Louis Stevenson), en: “Er is geen weg naar geluk, geluk is de weg.” (A.P. Dijksterhuis, uit: “Wie (niet) reist is gek.”). De geestelijke accu is hiermee wel weer opgeladen voor de dertiende etappe, maar hoe zit het met de lichamelijke voorbereiding? Zijn we er klaar voor? Dit jaar staat grofweg Trente – Verona op het programma. De week voor we aan onze jaarlijkse etappe gaan beginnen, stellen we elkaar op de hoogte van ons welbevinden. Jan heeft net zes kleinkinderen te logeren gehad en ik heb de Vierdaagse van Nijmegen gelopen. Beide opa’s liggen aan het infuus na deze inspanningen en happen naar adem. Gelukkig hebben we Bertine nog die als reanimeermeisje energie voor tien heeft. De laatste voorbereidingen vinden plaats: inchecken voor de vlucht, treintijden in Nederland en Italië controleren, de eerste overnachting regelen, kaarten en routes bestuderen en nog gauw wat conditie opdoen door enkele wandelingen te maken.  

Vrijdag 30 augustus 2019

Vandaag begint de 13^e etappe van de wandeling van Aken naar Rome. Op het programma staat het traject San Michèle all’Adige (25 km voor Trente) – Verona, oftewel: dit jaar lopen we de Alpen uit en volgend jaar zouden we in de buurt van Bologna moeten kunnen komen. Er wordt warm weer voorspeld met af en toe flinke regenbuien. Ik neem in Druten de bus naar Nijmegen en van daaruit de intercity naar Schiphol. Rond het middaguur tref ik daar ook Jan en Bertine. We vliegen rond 14 uur naar Verona. Daar nemen we op het vliegveld de bus naar het centraal station van Verona en van daaruit direct de trein naar de plaats waar we het vorig jaar geëindigd zijn: San Michèle all’Adige.

 

  

 

Restaurant Pino, waar wij het vorig jaar onze laatste maaltijd hebben genuttigd samen met Manlio en Tonio, ligt daar tegenover. Opnieuw eten we op het overdekte terras verrukkelijk met een lekkere witte wijn uit de buurt er bij. We sluiten de dag op de veranda voor het hotel af met het ophalen van herinneringen aan de wandeling van het afgelopen jaar onder het genot van een biertje. Zo’n wandeling van een week per jaar is heilzaam al was het maar om de sleur van het dagelijkse leven voor even te doorbreken.

 

Zaterdag 31 augustus 2019

De wekker gaat om 7 uur. Het oogt fris buiten, maar het is al rond de 20 graden. Dat belooft wat vandaag. Het ontbijt is goed en de stemming ook: we hebben er zin in.

Om 8.30 uur vertrekken we van het dorp San Michèle naar de rivier de Adige. Daar nemen we het wandel-/fietspad die parallel aan de rivier loopt. Het lijkt alsof het vandaag niet ver is, want via de autoweg is het nog maar 20 km naar Trente, maar ons pad kronkelt af en toe en volgt niet altijd de rivier en de autoweg. Uiteindelijk blijkt het zelfs 5 km langer te zijn Onderweg komen we geen elk dorpje tegen en ook geen gelegenheid om even wat te eten of te drinken. Er is bovendien ook nauwelijks schaduw en met temperaturen van rond de 30 graden en een rugzak van 10 kilo is het af en toe puffen en hijgen.

 

Majestueus verheffen de bergen zich aan weerskanten van het dal. Ik herinner me van al die jaren dat we vroeger met de auto naar Italië reden het punt waarop het leek dat je recht tegen een grote, steile bergwand aan reed. Nu lijkt het alsof we er tegenaan gaan lopen, maar vlak daarvoor buigt de weg naar links af.  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Het hele fiets-/wandelpad is geasfalteerd en vlak. Ideaal als je kilometers wilt maken. We komen onderweg veel wandelaars en fietsers tegen. Het pad voorziet dus blijkbaar in een behoefte. We pauzeren in totaal twee keer onderweg en genieten van onze vrijheid, het weer en het landschap. Een paar kilometer voor Trente bellen we voor een overnachtingsadres op basis van de informatie die beschreven staat in ons wandelboekje (Trento – Bologna a piedi, wandelen langs de Adige, Po en Reno van Albert Beekes uit 2018). We kunnen terecht bij de jeugdherberg, om de hoek bij het station. Ideaal! We krijgen zelfs voor ons drieën één gezamenlijke kamer met wc en douche voor €25,- p.p. Niet duur voor zo’n stad. 
Bij aankomst gaat het gevaarlijk rommelen in de lucht. Het weer dreigt om te slaan. Gelukkig zijn we op tijd binnen. Na de douche en een dutje besluiten we vlakbij op een terras een pint te vatten, wel onder een luifel want het regent. Tegen het vallen van de avond stopt het met regenen. We lopen door het park voor het station naar het centrum van de stad, maar niet nadat we een ode aan Dante hebben gebracht die hoog op zijn sokkel met zijn gezicht naar het noorden het park domineert. Het was bij de onthulling vlak voor de Eerste Wereldoorlog een duidelijke boodschap: voor iedereen die vanuit het noorden Italië binnenkwam moest duidelijk zijn dat hier een land van cultuur en geschiedenis begon (Zuid-Tirol maakte toen nog geen deel uit van Italië). 

  

We lopen door naar het centrum van de stad waar de prachtige dom uit de 11de–13de eeuw, in Romaans-Lombardische stijl, op de Piazza Duomo op ons staat te wachten. Trente staat ook bekend van het Concilie van Trente (1545–1563) dat de aanzet gaf tot de contrareformatie, maar hier doet weinig deze avond daar nog aan herinneren. We zijn op zoek naar een eetgelegenheid als ik via de telefoon een bericht krijg dat een goede Italiaanse vriend van mij uit Bari, Antonio Brusa, ook op dit moment in de stad is. Wat toevallig! Hij kan zich helaas niet vrijmaken om even langs te komen. We belanden uiteindelijk in restaurant Rosa d’Ora. Het blijkt een goede keus te zijn. We eten buiten op een binnenplaats tegen een heel redelijke prijs en bespreken tijdens de maaltijd de huidige internationale politieke situatie in het algemeen en de Brexit in het bijzonder. Wat een puinhoop maken die Britten er van! Het is wel een goed gespreksthema om bij uit te buiken en ook een goed moment om aansluitend het bed op te zoeken. De eerste dag zit er op!

Vandaag gewandeld: 25 km.
Totaal gewandeld: 1254 km. 

Zondag 1 september 2019

De wekker gaat weer om 7 uur af. Het ontbijt, trouwens alles in de jeugdherberg, is supereenvoudig, maar ja, daar is het ook een jeugdherberg voor. Om 8.30 uur staan we startklaar. Het weer is goed: een heldere blauwe lucht en 20 graden. We lopen over het spoorwegemplacement richting de Adige en vervolgen het wandel-/fietspad richting Rovereto. Nog even snel een blik achterom werpen op deze prachtige stad op deze stille zondagochtend.

 

De omgeving is mooi, maar wel eentonig: de rivier, de autoweg, het fietspad, bebouwde landbouwgrond en aan weerszijden bergen. Dan weer lopen we links van de rivier, dan weer rechts. Soms wijst een heiligenbeeld ons de richting aan, maar meestal doen we dat zelf.

Met het stijgen van de temperatuur en het ontbreken van schaduw raken we snel door ons drinkwater heen. Het loopt in straaltjes over ons lijf maar desondanks houden we het goed vol. Onderweg komen we opnieuw veel wandelaars en fietsers tegen. Dit pad voorziet in een echte behoefte. Eindelijk zien we een terrasje (bicigrill) waar we kunnen zitten. Het ontbreekt aan uitspanningen en dorpjes om even te verpozen, er is gewoon verder niets onderweg. Ondertussen probeer ik de jeugdherberg in Rovereto te bellen, maar ik krijg steeds het antwoordapparaat aan de lijn. Eindelijk, na 26 km in de hitte lopen, komen we bij de jeugdherberg in Rovereto aan. Gelukkig is er nog welgeteld één kamer voor ons vrij. We zetten onze spullen op de kamer en gaan om de hoek, in het centrum, een welverdiend biertje drinken op een terras. Daarna gaan we douchen, doen een wasje en aansluitend een welverdiend dutje.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Rond 19.30 gaan we op zoek naar een restaurant. We komen uit bij ‘La Terrazza sul Leno’. We zitten inderdaad buiten op een terras met een mooi uitzicht op een stromend watertje, de Leno dus, tussen de huizen. Opnieuw eten en drinken we voortreffelijk en genieten we van de Italiaanse keuken. Als er iets is wat de Italianen goed kunnen dan is het dat wel. Na het eten lopen we nog even door het oude stadscentrum. Best verrassend en leuk! Ben benieuwd hoe het ons morgen zal vergaan.   

 

Vandaag gewandeld: 26 km.
Totaal gewandeld: 1280 km. 

Maandag 2 september 2019

We herhalen het dagelijkse ritueel van de andere dagen: douchen, ontbijten en om 8.30 uur vertrekken. Het is zwaar bewolkt, maar (nog) droog. We lopen langs de oever van de Leno  naar het bekende fietspad langs de Adige. Na ruim een uur komen we bij een wegomlegging bij een stuw. We moeten weer een stuk teruglopen en een omleiding volgen. Ondertussen begint het vervaarlijk te rommelen in de lucht. Net op tijd weten we te schuilen in de showroom van een Opelgarage. Gelukkig mogen we daar even de onweersbui afwachten. Plots klinkt er een harde, felle knal en slaat de bliksem in de meterkast die een paar meter van ons vandaan staat. Een felle steekvlam is het gevolg. Gelukkig raakt niemand gewond, maar de schrik zit er goed in. Na ruim een half uur besluiten we toch maar weer op pad te gaan. Het regent nog wel, maar het onweert niet meer.

 

 

 

Voor het eerst worden de regenpakken tevoorschijn gehaald. Vreemd genoeg bevalt dat wel: het is niet meer zo warm, het regenpak zit goed, het is niet meer druk onderweg, we stappen lekker door en iedereen is met zijn/haar eigen gedachten bezig. Na twee uur wandelen komen we bij het gehucht Chizzola. De fietsbar is dicht en in het centrum is geen café of restaurant te bekennen. Aan de rand van het plaatsje ligt wel een ‘winebar’. Het is even omlopen, maar dan heb je ook wat, want we hebben er tussen de middag een heerlijk bord spaghetti gegeten. Bertine laat, eenmaal buiten, zo maar spontaan een welluidende harde boer klinken die door een sigaretten rokende Italiaan niet onopgemerkt blijft. We krijgen er allemaal de slappe lach van.

 

 

 

Buiten is het inmiddels alweer droog geworden en de accu is weer opgeladen, tijd om verder te gaan. We klimmen op een plek waar het niet mag over de reling langs de weg (anders moeten we weer helemaal omlopen) en vervolgen het pad. De hele dag lopen we al door de wijnvelden en ook nu zien we weer links en rechts alleen maar druiven. Af en toe plukken we er een paar. Ze smaken heerlijk. Na ruim 20 km vanaf Rovereto komen we uit bij het plaatsje Pilcante. We staan voor een moeilijke beslissing: wat te doen? Als we hier overnachten dan lopen we morgen maar 8 km, tenzij we ook de 15 km van de dag erna erbij nemen met een beklimming van 900 meter, aldus het boekje. Geen leuk vooruitzicht. Na lang wikken en wegen nemen we unaniem het besluit om toch maar te proberen die laatste 8 km erbij te lopen, maar wel met de nodige pauzes onderweg. We voelen ons nog redelijk fit, maar het is wel veel. Ik bel een hotel-restaurant in het plaatsje Borghetto om te reserveren voor vanavond. Er is nog plaats.

Ondertussen is het al laat op de middag en de vermoeidheid begint toe te slaan. En daarmee beginnen ook de frustraties en irritaties toe te nemen. Het blijkt gewoon teveel voor één dag, zeker ook gezien de omleidingen en de noodgedwongen pauze die we hebben moet maken. Uiteindelijk komen we na 33 km om 18.30 uur aan in het plaatsje (frazzione) Borghetto. Het lijkt wel alsof er aan het hotel in de afgelopen 50 jaar geen onderhoud is geweest. De kamer is heel eenvoudig, de bedden gammel en de kleerkast lijkt ieder moment uit elkaar te vallen. De wc is ergens verderop op de gang (met een oude stortbak!) en tot overmaat van ramp loopt de spoorweg vrijwel langs het huis zodat het lijkt alsof de goederenwagons je kamer binnen denderen. Een vervelende ontlading vindt daarna plaats, deels door oververmoeidheid en frustratie. Het trekt later wel weer bij, maar het was achteraf toch geen goede beslissing geweest om door te lopen. De les is geweest: we moeten ons allemaal beter voorbereiden op de route en de afstanden, proberen om niet meer dan 20-25 km per dag te lopen en van te voren goed te kijken naar overnachtingsmogelijkheden (want die zijn er hier tussendoor niet veel). Daarmee kan iedereen leven. Morgen is er weer een nieuwe dag met nieuwe kansen en we moeten ervoor zorgen dat iedereen er wel lol in blijft houden. Soms kan het iets te veel worden, maar daar zijn we allemaal samen verantwoordelijk voor.

Vandaag gewandeld: 33 km.
Totaal gewandeld: 1313 km.

Dinsdag 3 september 2019

De dag begint met overleg aan de ontbijttafel. We kunnen als alternatief de fietsroute tot Verona blijven volgen. Het wordt daarmee wel een langer parcours maar we kunnen wel zo de beoogde beklimming van vandaag tot 900 meter, die in het boekje staat beschreven, na de vermoeiende dag van gisteren vermijden. In Verona pakken we dan de route uit het boekje weer op. De hoteleigenaar beveelt ons een hotel in het plaatsje Dolcè aan. Om half negen lopen we uit Borghetto weg. Het belooft een mooie dag te worden. We steken de Adige over en vervolgen het eindeloze fietspad. Parallel aan het pad stroomt een kaarsrecht irrigatiekanaal. Dat blijft ons tot Verona volgen. Aan de andere kant van het pad meandert de Adige door het landschap. We lopen opnieuw door heel veel druivenvelden. Wijn genoeg in deze streek! Samen levert dat mooie plaatjes van het landschap op.

Onderweg zien we hoog in de bergen verscholen een mooi wit klooster liggen, het lijkt wel tegen de bergwand aangeplakt. Het blijkt de Madonna della Corona te zijn, een bedevaartkerk hoog op de rotsen van de Monte Baldo. De rotsen en de bergwand dienen daadwerkelijk als muur van de kerk. De geschiedenis van het heiligdom gaat terug tot het jaar 1000, toen volgens documenten uit die tijd kluizenaars in deze omgeving leefden. Met de bouw van het huidige gebouw is in de 16e en 17e eeuw begonnen. We hebben er nu geen tijd voor, maar een volgende keer zou ik het graag willen bezoeken.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Hemelsbreed zitten we trouwens niet ver van het Gardameer af, misschien 15-20 km. Ook dat laten we links (of rechts?) liggen. Jan heeft inmiddels alweer een gesprek aangeknoopt met een fietser. Het blijkt een goed Duits sprekende Syrische jongen te zijn die woont en werkt in Hamburg. Hij had het vliegtuig genomen naar Athene en fietst in ruim een maand terug naar Hamburg.

 

We vervolgen onze weg naar het plaatsje Dolcè dat volgens de hoteleigenaar op ongeveer 22 km van Borghetto zou moeten liggen. Maar … het plaatsje ligt aan de andere kant van de Adige en er is geen brug te bekennen. Net toen we wilden besluiten om dan toch maar verder te lopen, met de herinnering van gisteren in ons achterhoofd, zien we een vaal bordje met de tekst B&B Daniela, 500 meter verderop aan de overkant van de autoweg, in het gehucht Tessari. Ik bel het nummer en … er is een kamer vrij! Via een klein straatje komen we bij de B&B aan.

 

Daniela heet ons welkom en zet een tafel met enkele stoelen klaar. We gaan op het grasperkje voor het huis zitten, in de schaduw, terwijl zij de kamer gereedmaakt. Dat duurt wel meer dan een uur, maar we zijn te moe om ons daar veel van aan te trekken en blij dat we een onderkomen hebben gevonden. Uiteindelijk kunnen we naar onze kamer, gaan douchen, doen de was en ook een dutje. Het lijkt bijna een ritueel te worden. Tegen 19 uur wordt er door enkele jongens van een bezorgpizzeria in de buurt een reuze pizza bezorgd, maatje XXXL. Die verslinden we buiten op het terras. De restanten worden weggespoeld met een biertje. Tot onze verrassing komt Giuseppe, de man van Daniela, ons een fles witte wijn van de streek brengen. We hebben met zijn allen een gezellig gesprek over vakanties, pensioenen, campers, e.d. Daarna komt de grappa op tafel! Luca, hun zoon van in de twintig die nog thuis woont, komt er ook bij. Aanvankelijk is hij stil, maar als het gezellig wordt en de situatie vertrouwd is, vertelt hij over zijn opleiding tot kok. Zelfs de messenset komt op tafel! Voor we het weten ontspint zich een gesprek alsof we elkaar al heel lang kennen. Wat een contrast met gisteravond! Het wordt donker, we ruimen de boel op, ik bel nog even naar huis en rond 22 uur liggen we alweer in bed want morgen moet er weer … gewandeld worden!

 

 

 

 

 

 

 

 

Vandaag gewandeld: 19 km.
Totaal gewandeld: 1332 km. 

Woensdag 4 september 2019

Als we opstaan staat er vanochtend een keurig gedekte ontbijttafel voor ons klaar. Daniela heeft extra haar best gedaan door zelf gemaakte appeltaart voor ons te bakken! Ze is werkelijk bijzonder aardig. We nemen afscheid van haar alsof het een oude bekende is. We laten het gehucht Tessari met haar 25 inwoners achter ons en vervolgen de weg naar het zuiden.

 

Het einde van de vallei dient zich aan en dat betekent klimmen. Op verschillende plaatsen tijdens de klim is het mogelijk om panoramafoto’s te maken met een prachtig uitzicht. Boven aangekomen zien we een rond fort staan. Het blijkt een fort bij de plaats Rivoli (Veronese) te zijn dat tussen 1849 en 1852 is gebouwd en dat bewapend was met 17 zware kanonnen. Het fort werd tijdens de Tweede Wereldoorlog gebruikt als opslagplaats van het Italiaanse leger. In 1945 werd het kort bezet door Duitse troepen. Tegenwoordig is het een militair museum dat in het teken staat van de Eerste Wereldoorlog. Rivoli is ook bekend geworden door de slag die Napoleon daar van 14 op 15 januari 1797 heeft geleverd met het Oostenrijks expeditieleger van József Alvinci en die hij glansrijk heeft gewonnen. Hij veroverde meer dan de helft van een Oostenrijks leger van 28.000 soldaten ondanks dat hij aan het begin van de slag zelf over minder soldaten beschikte! In Parijs heb je de Rue Rivoli die daar nog aan herinnert. 

 

 

 

 

 

 

 

 

We nemen na deze beklimming een korte pauze in Rivoli en drinken wat op een terrasje. Daarna vervolgen we onze weg voor nog een laatste kleine beklimming. De beloning is een schitterend uitzicht over de hele vallei!

 

Hierna gaan we niet alleen bergaf maar ook de bergen d.w.z de Alpen uit. We lopen kilometers lang in de brandende zon, zonder schaduw, over een saai, rechttoe rechtaan fietspad parallel aan hetzelfde irrigatiekanaal dat ons al een paar dagen volgt. Onderweg komen we nog twee gepensioneerde fietsers tegen met een onvervalst Rotterdams accent die onderweg zijn naar Rome. Tijdens het laatste deel van de wandeling ondervind ik veel last van een onwillige spier in mijn linker bovenbeen waardoor ik met mijn voet wat ga trekken.

In de plaats Bussolengo pauzeren we een laatste maal en trakteren onszelf op een smoothy. Daarna begint het laatste deel van deze etappe naar San Vito. Daniela heeft daar voor ons een B&B geregeld. Ze maken allebei deel uit van dezelfde organisatie. We moeten toch nog 5 km lopen voordat we er zijn. Het blijkt een villa met een grote tuin te zijn: B&B Oasi di Mara. Buiten op het terras drinken we een koel flesje water en verwittigen we het thuisfront. Na een douche en een wasje, lopen we naar trattoria da Guido in San Vito. Zelden zo lekker gegeten en ook nog in de buitenlucht tegen een alleszins redelijke prijs. Wat hebben we het toch zwaar …

 

Vandaag gewandeld: 26 km.
Totaal gewandeld: 1358 km.
 

Donderdag 5 september 2019

Het ochtendritueel vindt volgens het beproefde stramien plaats: 7 uur de wekker en 7.30 uur het ontbijt. En wat voor een ontbijt! Een ruime keuze uit van alles en nog wat. Eigenlijk is het volkomen on-Italiaans, want in Italië wordt in het algemeen alleen maar een biscuitje of een droog koekje gegeten ’s ochtends. De vrouw des huizes is er niet. Ze werkt doordeweeks in een fabriek in de buurt waar panettone gemaakt wordt. De man die met pensioen is en nu thuis is, heeft zich goed uitgesloofd voor ons. Hij vertelt dat hij vroeger een groot tuinbedrijf had met basilicum (voor het maken van pesto), maar dat was zeven dagen in de week 24 uur per dag keihard werken. Daar is hij mee gestopt. Een deel van het land heeft hij verkocht. De kippenfarm die nu naast zijn huis staat, ruik je van verre.

 

 

Rond half 9 vertrekken we voor een korte etappe naar Verona, langs het irrigatiekanaal. Verderop lopen we langs de Adige de stad in. We stoppen bij de Romaanse basiliek van San Zeno. Jan en Bertine bieden aan op een terras op mij te wachten terwijl ik de kloostergang en de kerk ga bezoeken. Dat is heel aardig van ze.

 

 

 

 

 

 

 

De kloostergang is prachtig. In de kerk ga ik eerst naar de beroemde bronzen deuren met Bijbelse taferelen. Daarna volgen enkele mooie fresco’s. De fresco die er met kop en schouders bovenuit steekt, is ‘Crucifixion’ door de gotische schilder Altichiero. Het fresco dateert uit de 14de eeuw en beeldt de kruisiging van Jezus uit. In de crypte ligt achter een hekwerk een glazen kist met de relieken van San Zeno. Hij werd in 362 de achtste bisschop en patroonheilige van Verona. Vorig jaar kwamen we in Naturns bisschop Proculus tegen, de vierde bisschop van Verona, de ‘schommelende bisschop’, die naast de basiliek van San Zeno in een kerk begraven ligt. Een hoogtepunt is het beroemde drieluik met Maria en Jezus in haar armen dat door de Italiaanse renaissanceschilder Andrea Mantegna werd geschilderd. Tot slot is er nog een beeld van de heilige naar wie de basiliek is genoemd: San Zeno (hij leefde van ongeveer 300 tot 371 n. Chr.). Hij heeft een mysterieuze glimlach om zijn mond. Het standbeeld is gemaakt van zwart marmer als verwijzing naar de Noord-Afrikaanse origine van San Zeno (Mauretanië, dat nu in Algerije ligt). Opmerkelijk is dat ook San Nicòla (‘onze’ Sint Nicolaas) in de basiliek in Bari een zwart uiterlijk heeft, maar die was afkomstig uit Turkije. Leuke stof voor de Zwarte Pietendiscussie in Nederland! Overigens speelde de San Zeno basiliek een belangrijke rol in Shakespeare’s Romeo en Julia. Volgens de legende zou het gedoemde koppel in de crypte elkaar hun ja-woord hebben gegeven. Helaas mag ik niet de oude campanile in die naast de basiliek staat. Daar schijnen op de eerste verdieping fresco’s te zijn die zijn aangebracht in de tijd van de Hohenstaufen. Eén fresco zou zelfs een vermeend portret van Frederik II moeten voorstellen. Verona was voor de Hohenstaufen een uitvalsbasis om de Alpen over te steken naar Duitsland (of omgekeerd, als ze terugkwamen). Drie weken geleden had ik via de mail een verzoek gedaan om de toren te bezoeken maar daar is helaas geen antwoord op gekomen.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                         Het volk richt zich tot een soeverein vorst (Frederik II?!)

De kerk van Proculus in Verona.

 

Ergens in een zijstraat in het centrum van Verona gaan we bij een restaurant buiten een bord spaghetti eten. Dan wordt het tijd om naar het plein te lopen waar het beroemde amfitheater aan gelegen is: Piazza Brà. Het amfitheater vormt tijdens de zomermaanden het dagelijkse decor van opera’s, zoals de Aïda van Verdi. Die opera heb ik daar 40 jaar geleden met Elly en met vrienden al een keer gezien, maar deze keer hebben we er geen tijd voor. De decorstukken staan nu buiten het amfitheater, waarschijnlijk omdat er vanavond een andere opera opgevoerd wordt.

 

 

 

 

 

 

 

 

We lopen een rondje om het amfitheater heen als Jan voorstelt dat hij in het park een uurtje bij de bagage op een bankje gaat zitten zodat Bertine en ik allebei even de stad in kunnen gaan. Ik moet nog geld pinnen en ik wil nog even naar enkele bekende plaatsen gaan, zoals de Piazza Erbe, waar een beeld van Dante staat, de nabij liggende markt en het onvermijdelijke balkon van Romeo en Julia. Wat een kermis is het daar! Iedereen wil het balkon op, wil iets op de muur schrijven, een liefdesslotje achterlaten of een borst van het beeld van Julia vasthouden.

 

Ik loop terug naar het park bij het amfitheater. Gezamenlijk lopen we de laatste kilometers van dit jaar naar B&B Le Maddalene op de Via Francesco Torbido 5, aan de overzijde van de Adige. De mevrouw des huizes, Luciana, staat ons op straat al op te wachten! Bertine pakt uit haar rugzak de befaamde chocolademedailles en vraagt Luciana om een foto van ons te maken. Jan en ik kunnen niet achterblijven: ook wij pakken onze medailles. Het is inmiddels een jaarlijkse traditie geworden. In de voortuin van het huis, gelegen aan een drukke straat, zakken we onderuit. Het zit er weer op en we hebben het goed volbracht.

Na 19 uur lopen we de volkswijk tegenover de B&B in. Het is nog steeds warm weer, maar er komt ander weer aan. Vooralsnog kunnen we buiten op de stoep aan de straatkant een pizza eten. We lopen nog een blokje om, maar hier is verder weinig te beleven. Als we bij de B&B terugkomen wacht ons een verrassing. Vanmiddag had Luciana geen biertje voor ons in huis, maar nu heeft ze dat speciaal voor ons gekocht! We leggen de flesjes onder in de diepvries van de koelkast die buiten op de veranda staat. Na een kwartiertje klokt het bier heerlijk door onze slokdarm naar beneden. Morgen is een vrije dag, een relaxdag. In de ochtend willen we het centrum van Verona nog een keer bezoeken en in de middag nemen we de trein naar San Bonifacio waar we een bezoek brengen aan een van onze wijnbedrijven: Vianello / Teatro Latino.
Vandaag gewandeld: 15 km.
Gewandeld deze week: 144 km.
Totaal gewandeld: 1358 km.

 

Vrijdag 6 en zaterdag 7 september 2019

We staan vandaag een half uur later op dan normaal want we hoeven in principe niet meer te haasten. En maar goed ook: het onweert en regent dat het een lieve lust is. De straat lijkt wel één groot zwembad geworden. We nemen ruim de tijd voor het ontbijt in de keuken en hebben daar een gezellig gesprek met Luciana over haar huis, haar achtergrond enzovoort. Tegen 10 uur nemen we afscheid van haar want we willen de trein bij het station om de hoek (Porta Vescovo) nemen naar het centraal station van Verona (Porta Nuova). Het blijft de hele dag regenen, dus we moeten ons programma voor de ochtend aanpassen. We brengen onze bagage naar het depot op het station zodat we de rest van de dag de handen vrij hebben. Van het station naar het centrum is het een kwartiertje lopen.

 

 

 

 

 

 

 

We slenteren naar het oude middeleeuwse kasteel aan de Adige: Castelvecchio. Vlak daarvoor zien we een klerenwinkel met grote kortingen. We lopen naar binnen en voor ik het goed en wel besef heb ik een colbertje gekocht, afgeprijsd van €259,- voor €49,-! Mijn moeder zou trots op me zijn geweest, maar nu loop ik wel de hele dag met een tasje met een colbertje te zeulen. Bij Castelvecchio lopen we over het binnenterrein en vervolgens heen en weer over de oude brug. We nemen nog een bordje spaghetti voor we teruglopen naar het centraal station.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

 

Het duurt maar 20 minuten om met de trein naar San Bonifacio te rijden. Daar staat Leonardo van wijnbedrijf Teatro Latino op ons te wachten. Helaas is Anna ziek. Elly en ik kennen hen allebei van de wijnbeurs Prowein in Düsseldorf waar we de laatste jaren regelmatig komen. We verkopen via ons wijnbedrijfje (Casa di Vino Roerdink) wijn van hen. Het wijnbedrijf blijkt te bestaan uit een kantoorgebouw. De daadwerkelijke afwerking van de wijn vindt ergens anders plaats. Op het kantoor werken vijf personen die zich vooral bezig houden met de marketing van het bedrijf. Zowel zij als ik maken foto’s om het bezoek en de daaropvolgende wijnproeverij vast te leggen (zie ook onze website http://www.casadivinoroerdink.nl/index.php/wijnleveranciers-sp-914370619). Het is een genoeglijke middag, zeker met dat slechte weer buiten, en de wijn laat zich smaken.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Na vijven zitten we weer in de trein terug naar Verona. We halen onze bagage op en nemen de bus naar de B&B, niet ver van het station. Dit adres hadden we voor deze laatste avond al een week geleden vastgelegd. Dan wordt het samen met de eigenaar even puzzelen hoe we de volgende ochtend in alle vroegte het beste naar het vliegveld kunnen gaan. Het beste is om een taxi te nemen. Dat is bijna net zo duur als de stadsbus en de shuttlebus naar het vliegveld voor drie personen samen. Op aanraden van de eigenaar gaan we naar een restaurant in de buurt: Trattoria Zaffiro. Daar hebben we een discussie over het concept van het wijnbedrijf. Jan en Bertine vinden dat het alleen maar om de ‘beleving’ gaat: je verkoopt een wijn door een leuke sfeer te creëren, met beeld en geluid en alle toeters en bellen die daar bij horen. Dat speelt zeker een grote rol, maar zonder kwaliteit verkoop je niets is mijn stelling. Het is de combinatie die het hem doet. Je kunt nog zo’n mooie reclame maken met bijvoorbeeld een leuk jong stel dat in een cabrio met mooi weer door de bergen rijdt, als de auto niet goed is, verkoopt die niet. Het een kan niet zonder het ander en dat pakken ze slim aan bij Teatro Latino. We eindigen deze wandelweek met een ijsje bij een Italiaan die jarenlang in Duitsland heeft gewoond en gewerkt. Jan gaat met hem een uitgebreid gesprek aan en dat levert komische taferelen op. Een waardige afsluiting van een lange wandelweek. De taxi brengt ons de volgende dag in alle vroegte naar het vliegveld en rond 14 uur ben ik op zaterdagmiddag alweer thuis, alsof we nooit zijn weggeweest ….

 

                                                             De route van dit jaar (2019):