Hij maakte er zelfs een gedicht over:
Ik schrijf niet met de hand alleen:
De voet wil steeds mee de schrijver zijn,
Stevig, vrij en dapper loopt hij mee
Nu eens door het veld, dan weer door het papier.
Journalist en schrijver Erdal Balci drukt het nóg pathetischer uit: ‘Wandelen is een expeditie naar de diepste krochten van het innerlijk.’ Maar het klopt wel wat hij zegt. Wandelen is een confrontatie met jezelf, met wie je bent. Kortom: wandelen is gezond. Zo lang je het kunt, moet je het blijven doen. Je hoeft alleen maar het ene been voor het andere te zetten en de rest gaat vanzelf.
Het was een lastige klus om de route van dit jaar uit te zetten. De dagelijkse afstanden moeten niet te groot zijn en er moeten overnachtingsmogelijkheden beschikbaar zijn. Uiteindelijk is het gelukt, dat wil zeggen op papier. In hoeverre het ook uitvoerbaar is, moet nog blijken.
Maandag 29 augustus 2022
We vliegen vandaag vanaf Schiphol naar Pisa. De wachttijden op Schiphol zijn behoorlijk opgelopen als gevolg van een tekort aan grondpersoneel dus we moeten er op tijd zijn. Tot overmaat van ramp is er juist op deze dag door de vakbonden een treinstaking uitgeroepen in de regio Amsterdam-Schiphol. Gelukkig is er een plan-B: Lex is bereid om ons met mijn auto te brengen. Onderweg pikken we in Den Bosch Jan en Bertine op. Gelukkig valt het mee met de drukte op Schiphol.
Dinsdag 30 augustus 2022
Jan rommelt tegen 7 uur al in de badkamer. Een half uur later kunnen we ontbijten. Daarna pakken we de boel in en wandelen naar de bushalte aan het eind van de straat. We willen de drukkende hitte van de stad ontlopen én de lengte van de wandeling van vandaag inkorten. We redden het anders niet als we in drie dagen van Florence naar Siena willen wandelen. De bus zou ons naar Grassina moeten brengen. Het is echter niet mogelijk een kaartje in de bus te kopen, wel in de tabaccheria in de buurt, maar die is op vakantie. Wat te doen? Iemand die toevallig de stoep veegt belt voor ons een taxi. Wij vragen aan de chauffeur om ons naar Grassina te brengen om van daar uit onze wandeling te starten. Hij kijkt ons meewarig aan. Hij kent de streek en is daar geboren. Het is gekkenwerk om van daaruit naar Greve in Chianti te lopen, onze bestemming voor vandaag. Volgens hem is het beter om te beginnen in Strada in Chianti, en dan nog … We raken steeds meer aan de praat met de chauffeur die Gabrielle Biondi heet. Hij verzorgt ook historische stadstrips in en om Florence. De omgeving is inmiddels veranderd in een prachtig heuvellandschap. Dat brengt Gabrielle tot de uitspraak: “Ik weet niet of er een God bestaat, maar áls die bestaat, dan heeft hij het Toscaanse landschap als het ideale landschap geschapen.”
In het centrum van Strada in Chianti nemen we afscheid van hem. We drinken nog een kop cappuccino op een terras en pakken dan de wandelroute op van de app Outdooractive. De routes heb ik thuis al geïnstalleerd. Als we de straat oversteken begint het al goed: een stekelig bramenbos waar we onze handen en voeten aan openhalen. We zijn gewaarschuwd! Het pad gaat over in een kiezel en keien pad dat ons over het erf van een wijnboer brengt. Daarna is het een klimmen en dalen van jewelste. Ik ben blij dat ik vanwege mijn evenwichtsproblemen de nordic walking stokken heb meegenomen. Ondertussen is de temperatuur gestegen tot boven de dertig graden en loopt het in straaltjes over onze ruggen.
Bij het wijngoed Villa Terrena drinken we op het terras een paar flessen water.
Vervolgens lopen we via een oude, mooie cipressenlaan langzaam richting onze eindbestemming: B&B Montechiari van Gabriele Sorelli in Greve in Chianti. Voor de eerste dag is dit al een heel pittige wandeling en we zijn blij dat we naar de taxichauffeur hebben geluisterd. We drinken een biertje op het terras van de B&B en daarna wordt de was gedaan, het dagboek bijgehouden en doen we een dutje. Op advies van Gabrielle Sorelli gaan we naar restaurant Fuoripiazza, waar we 10% korting krijgen. We eten heerlijk buiten, onder de luifel, en krijgen een flesje zelfgemaakte olijfolie mee. Ondertussen hebben we een stevige discussie wat te doen als het morgen gaat onweren. Ik ben bang voor onweer tijdens het wandelen. Jan en Bertine hebben het over de schuilmogelijkheden die er altijd wel ergens zijn. We gaan het zien morgen. Rond 22 uur gaan we slapen, voor mijn doen erg vroeg. Het laatste nieuws luidt dat voormalig Sovjetleider Michael Gorbatsjov op 91-jarige leeftijd is overleden, een icoon. Ik heb er menig examenvraag over gemaakt.
Vandaag gewandeld: 15 km
Stijging: 457 m.; daling: 501 m.
Deze week gewandeld: 15 km
In totaal: 1673 km
Woensdag 31 augustus 2022
Om 6.45 uur gaat de wekker. We willen op tijd weg want er staat ons een loodzware wandeling te wachten. Het ontbijt bestaat uit enkele instant crackers en wat broodbeleg. Als we om acht uur vetrekken is het gelijk klimmen geblazen. Gelukkig is het eerste gedeelte geasfalteerd, dat schiet lekker op. Geleidelijk aan verlaten we de bewoonde wereld en nemen we een bospad. Aanvankelijk is er niets aan de hand, maar als het pad overgaat in kiezels en keien is het lastig lopen en moeilijk om je evenwicht te bewaren. De temperatuur is in de ochtend aangenamer dan gisteren, maar we lopen dan ook meer beschut in de bossen. In totaal moeten we vandaag drie hoge heuvels over met stijgingspercentages van 17% en meer.
Na een eindeloze klim zien we bovenaan de weg in de verte als een fata morgana een bar-restaurant opdoemen. Er staat een bordje bij: woensdag rustdag ... We pauzeren er en maken dankbaar gebruik van de lege tafels en stoelen. Het water wordt aangevuld en de moed verzameld voor het volgende deel van de beklimming, opnieuw over kiezels en granieten stenen. Het is vervelend wandelen want je weet niet waar je je voeten moet neerzetten. Ik prijs mijn nordic walking stokken. Er volgt opnieuw een eindeloze klim en we beginnen het te merken: we komen nauwelijks meer vooruit. Achter elke bocht hopen we op een vlak pad, maar iedere keer wordt dat gelogenstraft. De mond droogt uit en het ademhalen wordt zwaarder. We pauzeren nu om de twee kilometer.
Eindelijk komen we op een doorgaande weg uit die ons naar Castellina in Chianti brengt, onze overnachtingsplaats. Er is niemand thuis bij de B&B Villa Cristina. De eigenaar, een jonge vent met de opmerkelijke naam Bogart, had problemen met zijn telefoon. Wij gaan gewoon op het terras voor het huis zitten. Na een half uur stopt er een auto voor de deur. Het is Bogart die duizendmaal zijn excuus aanbiedt en ons drie flessen bier aanbiedt ter compensatie. Ook niet verkeerd na zo’n dag. Het is een prachtig oud pand waar hij zelf ook in woont. Daarnaast heeft hij een restaurant in het dorp, maar dat is vandaag gesloten. De slaapkamer is prima. Hij wijst ons waar in de keuken alles staat voor het ontbijt morgenvroeg. Het is zelfbediening en we mogen nemen wat we willen, inclusief drank, taart en fruit. Jan en Bertine duiken het zwembad in achter het huis, terwijl ik ga douchen, de was doe en het dagboek bijhoud.
We rusten even uit en lopen daarna naar het dorp voor de avondmaaltijd. Wat een leuk dorpje! Het is ook het centrum van de Gallo Nero, de beroemde Chianti-wijn van de zwarte haan met de rode rand. Bij een groot standbeeld daarvan moet er natuurlijk een foto gemaakt worden. Bogart heeft ons het restaurant Il Re Gallo aanbevolen. Hij kent de eigenaar en dat levert ons opnieuw 10% korting op. We blijven Nederlanders hè! De maaltijd is weer verrukkelijk en … ik heb nog nooit zo’n lekkere rode huiswijn gehad als hier! En wat is het relaxed om ’s avonds bij een aangename temperatuur buiten te kunnen eten en iedereen te bekijken die langs komt. De Italiaanse leefwijze zit er al vroeg in bij ons: kijken en bekeken worden. Het is in ieder geval een weldadige compensatie voor het afzien van vandaag. Helaas krijg ik wel het bericht dat een goede kennis van mij vandaag na een lang ziekbed op 89-jarige leeftijd is overleden: Theo Buzing, de echtgenoot van mijn oud-collega Mieke. Ik heb dierbare herinneringen aan hem. Ook hem neem ik mee op mijn schouders naar Rome, net als al die anderen die ons de afgelopen jaren ontvallen zijn.
Vandaag gewandeld: 25 km
Stijging: 1045 m.; daling: 694 m.
Deze week gewandeld: 40 km
In totaal: 1698 km
Donderdag 1 september 2022
De wekker gaat weer op dezelfde tijd als de voorgaande dagen: om 6.45 uur. Iedereen rommelt wat aan en daarna gaan we ontbijten in de statige ontbijtkamer met de mooie kroonluchters. Het is zelfbediening: droge boterhammen met kaas en chocopasta, yoghurt en een sinaasappel. Om 8 uur lopen we weg, nagezwaaid door Bogart die net wakker is. We lopen door het centrum van Castellina in Chianti en volgen eerst een drukke asfaltweg totdat we een afslag nemen naar een rustig bospad.
Gelukkig is het minder klimmen dan gisteren, maar er zitten af en toe wel venijnige klimmetjes tussen. Het landschap is bij vlagen adembenemend: typisch Toscaans heuvellandschap. We passeren veel wijnbedrijven op ons pad en af en toe pikken we een druifje mee. We voelen nog wel de inspanning van gisteren in onze vermoeide benen. Boven aangekomen, draaien we om en genieten van het uitzicht. Het is weer warm, rond de dertig graden. We lopen onder de autostrada door en moeten nog één heuveltop zien te overwinnen. Onze kelen zijn droog en snakken naar een verfrissende cola. In een buitenwijk van Siena duiken we de eerste de beste bar in. Daar neem ik drie (!) blikken cola tot me, terwijl ik thuis anders nooit cola drink, maar het is wel een dorstlesser. De laatste vier kilometer naar het centrum zijn geen pretje. Bertine heeft het moeilijk, ook vanwege problemen met haar hiel, en loopt op de automatische piloot. We kijken per dag wat we kunnen en wat verantwoord is, maar we zijn doorbijtertjes. Midden in het centrum van Siena ligt Albergo Bernini, aan de Via della Sapienza 15. We zetten onze spullen op de kamer neer en halen bij de overbuurman op straat wat bier. Dat nemen we mee naar het terras van onze albergo, een terras met een fantastisch en schilderachtig uitzicht op de Dom. Daar evalueren we de dag en doen vervolgens ons dagelijks ritueel: de was, het dagboek en een dutje. Terwijl ik op het terras aan mijn dagboek werk, komt er een videogesprek binnen met mijn kleinkinderen Thomas en Anna. Dat is erg leuk, hun steunbetuigingen geven weer nieuwe energie!
De avondmaaltijd nuttigen we op straat bij restaurant Le Trombiche. Jan en Bertine willen daarna gelijk terug naar de kamer, maar ik wil graag nog Piazza del Campo zien by night. Het is per slot van rekening maar 150 meter verderop. Wat is het toch een sfeervol en mooi plein, in de vorm van een schelp, waar jaarlijks twee keer de palio plaatsvindt. Het is één van de mooiste pleinen ter wereld, zo niet het mooiste plein, maar smaken kunnen verschillen. Twintig jaar geleden tijdens de zomervakantie waren we hier overdag met onze kinderen. Toen hebben we de toren van het stadhuis beklommen, rond 12 uur ’s middags. Dat heugen ze zich tot op de dag van vandaag want we zaten precies onder de klokkentoren toen die gingen luiden. Ik besluit mezelf op een ijsje te trakteren. Wat een mooi weerzien met Siena, wat een prachtige stad, wat een geschiedenis heeft deze stad toch!
Vandaag gewandeld: 24 km
Stijging: 402 m.; daling: 655 m.
Deze week gewandeld: 64 km
In totaal: 1722 km
Vrijdag 2 september 2022
Direct nadat de wekker gaat pakken we de boel in en vertrekken we, want er is geen ontbijt inbegrepen. In Siena is dat geen probleem, er zijn barretjes genoeg, maar ze moeten wel open zijn op dit vroege tijdstip. Gelukkig is dat het geval bij een barretje bij ons om de hoek. Broodjes met koffie kunnen genuttigd worden op het verder lege terras. We lopen door naar Piazza del Campo, dat er nu verlaten bij ligt. Een passant vragen we om een foto van ons drieën te maken. Daarna lopen we door de smalle straatjes langzaam de stad uit via de Porta Romana.
Als we de grote, oude toegangspoort verlaten hebben, zien we voor het eerst de bordjes met Via Francigena verschijnen. We hebben de aansluiting gevonden! We wandelen over een steile straat naar beneden en laten de stad snel achter ons. Het eerste deel van het pad loopt kilometers lang over een geasfalteerde weg totdat we een afslag nemen die ons langs een autosloperij voert. Iets verderop is op een industrieterrein een bar, waar we na de eerste tien kilometer een pauze nemen. Het weer is goed vandaag en er wordt geen neerslag verwacht. We verlaten het industrieterrein en lopen via de uitstekende markering verder op de Via Francigena. Af en toe komen we andere wandelaars tegen, alleen of met zijn tweeën. Het is niet druk. We lopen door een prachtig landschap, golvend, kaal, droog, met hier en daar cipressen die zo kenmerkend zijn voor het Toscaanse heuvellandschap. De paadjes slingeren zich er overheen. Het is alsof je door een film loopt. Er is nauwelijks schaduw en de temperatuur begint op te lopen. In de verte duikt de Monte Amiata op, een uitgedoofde vulkaan die met zijn 1700 meter hoog boven het landschap uittorent en een markant herkenningspunt vormt. Onderweg komen we bij een waterpunt twee Duitse dames uit Kiel tegen, ik schat begin veertig. Een van de twee is een voormalig marathonloopster. Zij lopen vandaag in straf tempo 30 kilometer en willen volgende week al in Rome zijn.
Voort gaat het over het slingerende pad met af en toe venijnige klimmetjes. We komen langs een prachtige oude herenboerderij, bijna een kasteel, eentje zoals je je een latifundium voorstelt uit de Romeinse tijd of een masseria uit Zuid-Italië. We volgen een eindeloos pad langs een spoorlijn. De verzengende hitte begint zijn werk te doen, zeker na zo’n lange afstand en met zo’n zware rugzak. Een laatste pauze aan de kant van de weg, in het gras onder enkele bomen, is nodig om energie te verzamelen voor de laatste kilometers naar Ponte d’Arbia. Om 16 uur lopen we het dorp binnen door het bord ‘Bar’ en ‘Farmacia’ te volgen, een treffende combinatie! Het is de etappe met de meeste kilometers, maar vanwege enkele grote vlakke stukken, voelde de etappe makkelijker aan dan de eerste drie etappes. De cola met ijsblokjes op het terras smaakt als een hemelse drank.
Via de app laat ik weten dat we aangekomen zijn. Het gaat dit keer om een onderkomen van een meisje (Chantal Martelli) dat in haar afwezigheid het appartement verhuurt. Haar broer neemt de honneurs waar. We hebben twee slaapkamers ter beschikking, een keuken en een badkamer voor een heel redelijke prijs. Na de dagelijkse rituelen gaan we op advies van de broer ’s avonds eten in een restaurant net over de brug waar het plaatsje zijn naam aan te danken heeft. We krijgen tegen een gereduceerd tarief een pelgrimsmenu. Onder het eten krijgen we een stevige discussie over het geloof, de dood en begraven of gecremeerd worden. Dat is een heerlijk gespreksonderwerp om de dag mee af te sluiten. We hebben de eerste helft van het aantal wandeldagen achter ons liggen.
Vandaag gewandeld: 26 km
Stijging: 120 m.; daling: 316 m.
Deze week gewandeld: 90 km
In totaal: 1748 km
Zaterdag 3 september 2022
Vroeg in de ochtend hoor ik iemand overgeven in de badkamer. Aangezien Bertine in een andere kamer slaapt, neem ik aan dat zij het is. Het klinkt niet smakelijk en het gaat een tijd lang zo door. Het is afgelopen met de wandeling denk ik op dat moment, totdat blijkt dat het geluid van boven komt, zo gehorig is het appartementencomplex. We pakken onze rugzakken in, trekken de deur achter ons dicht en lopen via de K. Marxstraat (!) naar de bar waar we gisteren cola gedronken hebben. Daar ontbijten we en nemen ook wat brood mee voor onderweg. We pakken de Via Francigena via een andere brug weer op en hebben van daar uit een mooi zicht op de oude brug van Ponte d’Arbia. Bertine ziet een ezel en moet daar natuurlijk een foto van maken. En ik van haar. We lopen het restaurant voorbij waar we gisteravond gegeten hebben, steken de straat over en vervolgen het uitstekend aangegeven wandelpad. Het landschap is weer prachtig, de temperatuur is prima, maar de lucht kleurt donker vandaag: er is kans op regen. Onderweg worden we ingehaald door een meisje uit Siena, Roberta genaamd. Zij is lerares Italiaans aan een scuola media in Florence. Vóórdat de school half september begint wil ze nog een flinke wandeling maken in haar eentje. En hup, weg loopt ze van ons met haar jonge benen.
Na een uurtje wandelen, komen we aan in Buonconvento. Het plaatsje is een van de 17 dorpen in Toscane die deel uitmaken van de Borghi più belli d'Italia. We komen er aan juist op het moment dat het begint te miezeren. We duiken een bar in en drinken daar een kop koffie. Ondertussen haal ik mijn poncho tevoorschijn. De wandeling voert ons door het oude stadsdeel, waar de kerk en de toegangspoort is. Daar komen we een Belg tegen die beroepsfotograaf is. Hij geeft ons zijn kaartje. Zijn naam is Isodoro van W. Blijkbaar vormen we een markant gezelschap voor hem, want hij wil graag een foto van ons maken. Langs een industrieterrein en enkele drukke wegen lopen we Buonconvento uit. We komen langzaam maar zeker in de streek van het bekende wijngebied van Montalcino. Voor mij is dat geen onbekend gebied. Zo’n 25 jaar geleden zijn we daar met ons gezin geweest. Ik heb er prachtige schalen en kommen van aardewerk gekocht die we nog dagelijks gebruiken. Bovendien was ik er enkele jaren later in 2005 ook, maar nu met Huub Hacking. Hij kocht er toen een dure fles Brunello. In het voorjaar van 2007 ben ik met hem vanuit Aken aan deze voettocht naar Rome begonnen. Enkele maanden later, om precies te zijn op 8 juli, zijn verjaardag, kwam hij bij mij op bezoek. Hij wist toen dat hij ongeneeslijk ziek was en niet lang meer te leven had. En wat had hij meegenomen om het leven en zijn verjaardag te vieren? Diezelfde fles Brunello uit Montalcino! We hebben toen wat afgehuild en gelachen. Hij stierf op 29 september 2007. We dragen hem nu, net als zovele anderen die de afgelopen jaren gestorven zijn, in gedachten mee naar Rome.
Het ene na het andere wijnlandgoed lopen we voorbij. Rond het middaguur stoppen we bij het wijnbedrijf Caparzo. Daar is een speciaal plekje voor pelgrims ingericht. We nuttigen er ons meegebrachte brood en drinken er gewoon water bij. Wijn lijkt ons nu niet de juiste bijpassende drank. Het landschap blijft mooi, maar de lucht ook dreigend. Slechts een paar kilometer voor onze bestemming barst het los. Ik ben de enige die een poncho aan doet, de andere twee niet. Het zijn bikkels, maar lijken ook steeds meer op verzopen teckels. Bij binnenkomst in Torreneri maak ik van Bertine een foto bij het bord. Terwijl we het dorpje in lopen komt er van achteren plotseling een auto aanrijden die vaart mindert. Het is onze Belgische fotograaf Isidoro met zijn vrouw! Hij wil dolgraag nog enkele foto’s van ons als verzopen pelgrims maken. Ieder zijn hobby. Een paar honderd meter verder duiken we een pizzabar in. We drinken er wat en eten een pizzapunt. De jonge eigenaresse is erg vriendelijk.
Als het droog is, lopen we naar ons overnachtingsadres. De eigenaar, Giuseppe Antichi, verwelkomt ons enthousiast en laat zien waar we kunnen slapen, douchen en de was doen. En wie is hier ook? Roberta, de jonge lerares Italiaans! Aan de keukentafel werk ik mijn dagboek bij. Ondertussen is de zon gaan schijnen en gaan we buiten achter het huis zitten, samen met Giuseppe en Roberta. We eten er lekkere vijgen die we zo van de boom plukken. Giuseppe vertelt dat hij maximaal 14 mensen kwijt kan in huis. De maanden juli en augustus zijn de drukste maanden. Dan kan het erg warm zijn. Soms maakt hij zich wel eens zorgen als er bij een temperatuur van 40 graden pelgrims komen binnenstrompelen. We sluiten de dag af met een lekkere maaltijd bij restaurant ‘La Compagnia’, in gezelschap van Roberta. Het is opnieuw een gezellige avond met een lekkere maaltijd buiten op het terras.
Vandaag gewandeld: 21 km
Stijging: 301 m.; daling: 173 m.
Deze week gewandeld: 111 km
In totaal: 1769 km
Zondag 4 september 2022
Na het gebruikelijke ochtendritueel gaan we eten in de keuken: droge broodjes. Ik zet een grote pot koffie met de percolator. Roberta is ook al wakker. Zij loopt met ons een stukje mee tot aan de koffiebar. Wij laten broodjes inpakken en zij begint al met de wandeling, in haar eigen voor ons te hoge tempo. De eerste kilometers klimmen we over het asfalt van de weg. Het is koel en vochtig buiten. De mistflarden hangen boven het landschap. Opnieuw betoverend! Na een kleine twee uur wandelen, komen we aan in San Quirico d’Orcia, een mooi, oud plaatsje, maar wel met veel toeristen. Direct na binnenkomst staat een oud kerkje: Pieve dei Santi Quirico e Giulitta. Het kerkje is in de 12e eeuw gebouwd op de fundamenten van een kerk uit de 8e eeuw. Tot mijn stomme verbazing zie ik een steenworp verder dat er in het palazzo Chigi een museum is gewijd aan Frederik Barbarossa! Elk jaar in het derde weekend van juli wordt er in het dorp feest gevierd om te herinneren dat keizer Barbarossa ooit hier is geweest. (zie ook: www.festadelbarbarossa.it). Helaas kunnen we door tijdgebrek beide gebouwen niet bezoeken. We lopen door de hoofdstraat totdat we op een pleintje komen tegenover de Franciscaanse kerk. Daar gaan we zitten op het terras dat behoort tot Bar Centrale. We nemen er koffie met pruimenvlaai. Heerlijk! Een Duitse wandelaar neemt een foto van ons waar we zeer tevreden en voldaan op staan.
Na de pauze gaat het verder en zoals gebruikelijk ook weer direct met een forse klim. Na 3 kilometer komen we uit bij het pittoreske gehucht Vignoni Alto. Het maakte vroeger deel uit van een kasteel, waar nu nog één toren van over is met een inscriptie gewijd aan enkele slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Er is ook een piepklein romaans kerkje waar Jan en Bertine een kaarsje opsteken en vervolgens naar de biechtstoel lopen. Gelukkig maar dat er geen pastoor aanwezig is want dan zou die na een halve dag nog niet klaar geweest zijn met het afnemen van de biecht … Omlaag gaat het vervolgens naar Bagno Vignoni, een van oudsher bekend kuuroord. Zelfs de heilige Catherina van Siena, paus Pius II en Lorenzo il Magnifico kwamen hier kuren. In het midden van het plaatsje is een omheinde poel waar het warme water naar boven borrelt. Om die poel liggen allemaal barretjes en restaurants waar de vele toeristen gebruik van kunnen maken, zo ook wij.
Tijdens de pauze krijg ik een appje van Roberta: de voetgangersbrug over de rivier de Orcia vlak buiten het dorp is niet begaanbaar. We moeten de aanwijzingen volgen van de fietsersroute van de Via Francigena om over de rivier te komen. Dat doen we. Maar dan gaat het helemaal mis. Er staat nergens aangegeven waar die omleiding precies loopt met als gevolg dat wij (en ook vele anderen) over de SP53 lopen. Het is inmiddels knap warm geworden en lopen over asfalt is dan geen lolletje. We komen er te laat achter dat we een fout gemaakt hebben. Terug lopen is geen optie, maar doorlopen ook niet. We besluiten te stoppen bij agriturismo Castello di Spedaletto (zie: Home - Agriturismo Castello di Spedaletto), een groot en oud gebouwencomplex dat dienst doet als resort, restaurant en noem maar niet op allemaal. Daar is iemand zo vriendelijk om een taxi voor ons te bellen, maar dan moeten we wel anderhalf uur wachten. In de tussentijd rusten we wat uit en halen een cola om de hoek bij de winkel die bij de oude molen hoort.
De aardige taxichauffeur zet ons voor de deur van onze verblijfplaats in het plaatsje Gallina (= kip!) af. Onze wat oudere gastvrouw van Albafiorite, Falciani Fiorilda, ontvangt ons allerhartelijkst. We krijgen een kleine kamer toegewezen op de begane grond met drie bedden. Daarnaast is een keuken waar we gebruik van kunnen maken. In het dorpje zit welgeteld één bar (die dicht is omdat de eigenaar net met vakantie is) en één restaurant, maar die is op zondag dicht. We kunnen wel via de app een bestelling plaatsen die we om 19 uur kunnen afhalen. Dat doen we dan ook. Bij het ophalen van onze bestelling komen we Roberta weer tegen, die elders in het dorpje een onderkomen heeft gevonden. Zij heeft wél de hele route gewandeld, inclusief de juiste omleiding. Ze zat er goed doorheen, want in totaal heeft zij 27 kilometer gewandeld. Wij eten in de keuken lekker onze kip met rijst op. Bovendien staan er twee flessen Chianti-wijn à €5,- die niet meer ongeopend de volgende ochtend halen. Het is ook om ons moed in te drinken: de beklimming morgen naar Radicofani schijnt erg zwaar te zijn.
Vandaag gewandeld: 20 km
Stijging: 649 m.; daling: 589 m.
Deze week gewandeld: 131 km
In totaal: 1789 km
Maandag 5 september 2022
Afgelopen nacht zijn er door ons allemaal de nodige bossen omgezaagd: het snurkgehalte was weer hoog. Gelukkig zorgt onze gastvrouw voor een aangename verrassing. Ze heeft in de keuken de tafel gedekt boordevol allerlei lekkernijen. Daarnaast heeft ze ook nog eens drie vlaaien gebakken! We mogen van alles wat meenemen voor onderweg. Vandaag is de dag van de minste kilometers, maar onze eindbestemming ligt op ruim 800 meter hoogte. De laatste acht kilometer moet er veel geklommen worden. Het is ons goed ingewreven dat dit geen lichte wandeling is. Het eerste stuk lopen we over de weg, daarna pakken we de Via Francigena weer op. We komen vrij snel al een vervallen romaans pelgrimskerkje tegen dat onderdeel uitmaakte van het niet meer bestaande pelgrim-ziekenhuis in Briccole. Het wordt een zonnige dag vandaag met temperaturen tegen de 30 graden, dus hoe eerder we aan de klim beginnen, hoe beter. De zware rugzakken beginnen hun tol te eisen. Onderweg zijn er weer schitterende panorama’s te zien, weidse uitzichten over kale vlaktes met tegen de achtergrond de immer aanwezige Monte Amiata.
In de verte zien we bovenop een heuvel een toren staan: de kasteeltoren van Radicofani. Afwisselend lopen we over een oude asfaltweg die niet meer in gebruik is en een pad met losliggende keien. We lopen langs een riviertje, maar het pad is af en toe weggeslagen als gevolg van een aardbeving of aardverschuiving. Onder het talud van een weg moeten we het riviertje oversteken door van steen op steen te stappen. Iets verder pauzeren we op de tuinmeubels van een agriturismo. Daar vlakbij is een waterpunt om de flessen een laatste maal te vullen. De klim gaat nu beginnen. Radicofani komt steeds dichterbij, maar lijkt af en toe ook een onneembare vesting. Ondertussen krijg ik van Roberta een appje dat ze aangekomen is. Ze wenst ons het beste en als we ooit in Florence zijn, moeten we contact met haar opnemen. We beginnen aan de laatste kilometers, dan eens over asfalt, dan weer een slingerend pad er pal naast. En ja hoor, eindelijk hebben we de vesting bedwongen. Bij het bord ‘Radicofani 814 meter’ maken we een foto. Hoewel het geen lichte wandeling was, voelde het ook niet als een van de zwaarste. De eerste drie dagen van Florence naar Siena waren zwaarder. We zijn zelfs vóór 14 uur in het centrum.
Via een parkje komen we bij de kerk San Pietro (de apostel Petrus) uit, een eenvoudige, donkere romaanse kerk uit de 13e eeuw. Jan en Bertine steken er weer kaarsjes op. Helaas is het terras van de bar er tegenover gesloten, maar via een onderdoorgang komen we uit bij restaurant La Grotta. We bestellen er een pasta en het nodige om te drinken. We zijn tevreden, de vesting is genomen, de klus is geklaard. Ons onderkomen ligt 150 meter verder: La Casa Calzolaio (het huis van de schoenmaker). Gelukkig kunnen we er nog terecht, want ik had me bij de reservering een dag vergist. De entree beneden is erg ruim. Wij hebben een appartement in het gebouw op de tweede verdieping. Het is heel ruim, met een keuken, een tweepersoons bed en via een trap is er nog een ruimte met twee bedden en een dakterrasje. Daar hangen we onze was te drogen. Na het dutje lopen we het dorp door. Wat een leuk plaatsje! En dankzij de strategische ligging met kasteel een plaatsje met een rijke geschiedenis. We lopen ook nog even de kerk van S. Agata in. Manlio appt mij dat er ergens in Radicofani een standbeeld moet staan van Ghino Tacco, een ‘brigante gentiluomo’(een vriendelijke boef) (zie ook: Ghino di Tacco - Wikipedia). Zowel Boccaccio als Dante schreven over hem. In de Decamerone van Boccaccio staat: “Ghino di Tacco neemt de abt van Cluny gevangen, geneest hem van zijn maagkwaal en laat hem dan vrij. Als de abt terugkeert aan het hof van Rome, verzoent hij Ghino met paus Bonifatius en maakt hem prior van het hospitaal.” En in Canto VI, regel 13-14 van de Louteringsberg (Purgatorio) schrijft Dante over de wreedheid van Ghino di Tacco als hij verwijst naar de dood van Benincasa da Latrina, voormalig jurist in Bologna en rechter in de Podestà van Siena: “Hier was de Aretijnse (van Arezzo) die zijn dood vond in de woeste handen van Ghino di Tacco.” Nadat we het standbeeld in het parkje gevonden hebben, slenteren we verder door het plaatsje en vinden een leuk, kneuterig typisch Italiaans binnenpleintje waar we een biertje drinken. Via videobellen heb ik een lang gesprek met Elly, alles van de laatste week even bijpratend. We sluiten de dag af bij hetzelfde restaurant waar we vanmiddag gegeten hebben: La Grotta. Een vlees- en kaasplankje, salade erbij en een goed glas huiswijn. We eindigen de maaltijd met profiteroles: soesjes gevuld met slagroom en overdekt met chocoladesaus. En daar hoort natuurlijk een limoncello bij. I say no more …
Vandaag gewandeld: 18 km
Stijging: 654 m.; daling: 178 m.
Deze week gewandeld: 149 km
In totaal: 1807 km
Dinsdag 6 september 2022
We staan weer vroeg klaar om op pad te gaan, maar we kunnen nergens ontbijten. Het winkeltje op het pleintje gaat pas om 8 uur open. Een ape brengt rond die tijd het brood. De eigenaresse van het winkeltje maakt voor ons wat klaar, ook om mee te nemen voor onderweg. Om 8.45 uur kunnen we pas vertrekken. Het weer is goed en het belooft vandaag warm te worden. De eerste kilometers gaan bergaf over kiezel en keien paden. Vervelend lopen dus en oppassen dat je niet uitglijdt. We laten het pittoreske en historische plaatsje Radicofani achter ons. In het begin is het landschap nog mooi, maar je merkt dat het geleidelijk aan verandert: het wordt vlakker en saaier. Bij een waterpunt komen we twee meisjes uit Siena tegen. Zij zijn ook verkeerd gelopen bij Bagno Vignoli en hebben die dag 36 kilometer gelopen! Een van de twee meisjes heeft flink last van blaren.
De Via Francigena wordt nu steeds meer een pad naast de verharde weg en soms ook op de weg zelf. Lopen op asfalt is geen pretje, zeker niet als het verkeer dicht aan je voorbijraast en het bloedheet is. We pauzeren bij een restaurantje en klokken een fles cola in no time weg. Eindelijk komen we aan bij een waterkraan waar het pad begint van de beklimming naar Acquapendente. Toch best een lange, pittige klim aan het eind. We krijgen het niet cadeau. Rond 16 uur maken we een selfie bij het plaatsnaambord. Weer een half uur later zitten we dan eindelijk op een terras in het centrum aan een welverdiend biertje. We hebben het gehaald!!
Frans wordt gebeld. Een half uur later is hij bij ons en brengt ons naar zijn huis in San Giovanni delle Contee. Nicole staat ons al op te wachten. Ze wonen hier helemaal verlaten, aan het eind van een bospad en een paar kilometer van het dorpje verwijderd. Het uitzicht is prachtig. Je kunt zelfs in de verte bovenop een heuveltop Radicofani zien liggen! Er is een kleine olijfboomgaard en verder is het huis omringd door bomen. We drinken wat op het terras en praten wat bij. Dan is het tijd voor de jaarlijkse medailleregen. En dat zijn er weer wat dit jaar! Daarna stappen we in de auto en rijden naar het dorp San Giovanni delle Contee. Frans en Nicole hebben een plaats gereserveerd in het lokale restaurant. Onderweg wordt Frans door vele dorpelingen aangesproken. Zij beschouwen hem als één van hen, maar hij woont hier dan ook al 35 jaar. We krijgen tegen een bescheiden prijs een heerlijk driegangenmenu voorgeschoteld met lekkere lokale huiswijn erbij. Ondertussen wisselen we onze ervaringen van de afgelopen acht wandeldagen uit. Daarmee valt er ook iets van ons af: de wandeling Florence – Aquapendente, de langste wandeling die we tot nu toe ooit gelopen hebben, zit er op. Volgend jaar rest ons de laatste etappe naar Rome. Tevreden gaan we daarna naar bed.
Vandaag gewandeld: 25 km
Stijging: 136 m.; daling: 548 m.
Deze week: 174 km.
Totaal: 1832 km.
Woensdag 7 september 2022
We staan vroeg op vandaag want het wordt een lange reisdag. Het ochtendgloren is fantastisch. De zon klimt langzaam in een rode gloed achter de heuvels omhoog. Rond 7 uur brengt Frans ons in zijn auto naar het station in Orvieto. We drinken er nog samen een kop koffie en slaan wat brood in. Na een hartelijk afscheid en een welgemeend tot ziens stappen we de trein in op weg naar Florence. Daar stappen we over op de trein naar Pisa, waar we rond het middaguur aankomen. We lopen aan de achterkant van het station in 20-25 minuten naar het vliegveld. En dan begint het lange wachten en hangen op een vliegveld waar iedereen zo’n hekel aan heeft. Rond 18 uur zijn we op Schiphol. Samen drinken we nog een kop koffie om de reis af te sluiten. In Utrecht stap ik over op de stoptrein naar Tiel. Daar staat Elly rond 20.30 uur klaar om mij op te halen. Fijn om haar weer te zien!! Een half uur later zit ik met mijn voetjes omhoog en een pilsje in mijn hand na te genieten van de ervaringen van de afgelopen tijd. We kunnen tevreden terugkijken op een geweldige wandeling en trots zijn op onszelf dat we dit gedaan hebben. Het voelde als twee keer de Vierdaagse van Nijmegen achter elkaar lopen. Voor mij komt daar het volgende motto nog eens bovenop: ik ben niet snel, maar ik kom er wel. En voor volgend jaar geldt: Rome, we kome!!
Deze week gewandeld: 174 km
Hoogtemeters in totaal: 3764 meter.
Dalen: 4155 meter.
In totaal gewandeld vanaf Aken: 1832 km.
