Negende etappe: van Sigmaringen naar Lindau (zo. 6 - za. 12 sept. 2015)

It’s not the years, honey, it’s the mileage!
(Indiana Jones)

We dragen ons eigen kruis mee naar Rome!

Zaterdag 5 september 2015

Het is de dag voor vertrek, de negende etappe van Aken naar Rome. Aan het begin van dit jaar waren we optimistisch dat we zonder problemen én met zijn drietjes op pad konden gaan, totdat … een dochter van Bertine een half jaar geleden te horen kreeg dat ze een ernstige ziekte heeft en de vrouw van Jan enkele dagen geleden van haar fiets gevallen was en beide handen had gebroken en gekneusd. Jan besluit thuis te blijven, Bertine gaat mee, haar dochter in goede handen achterlatend. Gisteren waren we met zijn allen bij elkaar in het nieuwe huis van Bertine, in de bossen van Nuenen. Eindelijk is het haar na jaren gelukt: het huis staat, een kunst op zich, zowel wat betreft de vorm als de moeizame weg wat betreft vergunningen en aannemers. Morgen vertrekken we. De treinreis duurt de hele dag tot het eindpunt van het vorig jaar (en dus het beginpunt van dit jaar): Sigmaringen. Van hieruit proberen we in vijf dagen naar Lindau aan de Bodensee te wandelen, de achterdeur van Duitsland en de voordeur van de Alpen.

 

 



Zondag 6 september 2015

Om 9 uur treffen Bertine en ik elkaar op het station in Venlo. We hebben een Schöneswochende-Ticket waarmee we de hele dag samen voor €44,- met de regionale treinen door heel Duitsland kunnen reizen. Tot Ludwigshafen gaat de treinreis voorspoedig, daarna blijken er werkzaamheden aan het spoor te zijn waardoor we niet verder kunnen dan Gemmersheim. De conductrice is een chagrijn en niet erg behulpzaam. Bertine noemt haar een secreet; daar ga ik niet met haar over in discussie, maar ze heeft een punt. Bij de balie van het station in Ludwigshafen zit echter een heel aardige mevrouw die ons behulpzaam is en een alternatieve route via Stuttgart naar Sigmaringen weet te vinden. Om 20.15 uur lopen we hotel ‘Traube’ binnen, hetzelfde hotel waar we het vorig jaar geëindigd zijn. Een lekkere maaltijd en een paar pinten en alles is weer vergeten. Morgen geht’s los!

 

 

 

Maandag 7september 2015

De slaapkamer is benauwd, maar de ochtend biedt fris wandelweer. We hebben er zin in! Helaas moeten we vandaag veel over asfalt lopen. Morgen wordt het beter. Na een lange klim lopen we parallel aan een weg door de bossen.

In Krauchenwies pauzeren we in een bakkerij. Al snel hebben we een gesprek met iemand die benieuwd is waar we vandaan komen en waar we naartoe gaan. Verbazing op zijn gezicht.

 

Het landschap is een beetje heuvelachtig, lieflijk en uitgestrekt, soms met wat zonnebloemen (zoekplaatje).

We kunnen het goed aan en genieten met volle teugen. Bij het gehucht Hausen am Andelsbach ontdekken we een vitrine met foto’s van Vaticaanstad en de paus. Wat is Rome toch dichtbij!

Bij Zell am Andelsbach ontdekken we een bankje tegen de bosrand. Even uitrusten en bijkletsen over familiezaken. Daar is nu even tijd voor.

Voor we het weten lopen we Pfullendorf binnen, de stad die in 1220 van Frederik II stadsrechten kreeg! Er staat ook een heus standbeeld van hem, gemaakt in 2006, midden in het prachtige middeleeuwse centrum, compleet met een valk op de ene hand en de stadsbul op de andere. Een geromantiseerd beeld van een jonge Frederik. Op het tekstbord naast het beeld ontdek ik de volgende passage: “Friedrich II. war der erste Europäer”. Ja, ja, dat kennen we. Ik heb me toch maar met hem laten vereeuwigen om verdere mythevorming in de hand te werken natuurlijk.

 

 

Ook sporen van zijn zoon Koenraad (Conradin) zijn te vinden.

 



We vinden dat we ondertussen wel iets verdiend hebben en duiken een restaurantje in dat uiteindelijk een soort kringloopwinkel blijkt te zijn. Het ziet er knus en gezellig uit binnen.

Daarna heb ik bij het plaatselijke VVV-kantoor wat informatie over het dorp en over Frederik II meegenomen. Bij hotel Möller krijgen we een heus appartementje toegewezen met twee verdiepingen. Na het douchen en een dutje gaan we opnieuw het centrum van Pfullendorf in, op zoek naar een eetgelegenheid. We komen uit bij hotel-restaurant ‘Adler’. De avondwandeling door het dorp brengt ons daarna terug naar ‘onze’ herberg, waar we als afsluiting van de dag nog een rode wijn drinken. De kop is er af!

Vandaag 23 km. gewandeld. In totaal: 749 km.

Dinsdag 8 september 2015

Om half acht gaat de wekker. Lekker ontbeten en tegen negenen zijn we op pad. Het weer is fris en bewolkt, maar niet onaangenaam. Af en toe zijn we in een melige bui en maken we wat flauwe foto’s.

 

 

We besluiten het iets langere wandelpad te nemen anders wordt het vandaag wel een erg korte wandeling. We lopen door een heuvelachtig bospad, soms met kiezels. Daarom besluit ik voor het eerst mijn nordic walkingstokken te gebruiken, die tot nu toe alleen maar hoog en lastig uitstaken boven mijn rugzak. Het geeft net iets meer houvast en stabiliteit tijdens het wandelen, wel zo handig als je polyneuropathie hebt. In een soort hellend weiland vleien we ons neer en doen we een dutje.

Daarna gaat het weer verder door de bossen en langs een namaak Lourdesgrot met Mariabeeld.

Als we de bossen uitlopen zie ik voor het eerst in de verste de Bodensee liggen! Op dat moment zien we ook het bordje van Heiligenberg, de bestemming van vandaag. We lopen al om 13.30 uur het dorpje binnen! Bertine steekt haar hoofd nog even in een bak met water en dan lopen we ons hotel in: Gasthof Hosbein.

De eigenaresse is erg vriendelijk en we mogen al op onze kamer. Omdat het zo’n mooi weer is lopen we gelijk naar een terrasje waar we koffie met gebak nemen.

Wat kun je toch genieten van mooi weer en een mooie wandeling! De rest van de middag besteden we aan douchen, slapen, door het dorp lopen, het thuisfront op de hoogte stellen en lezen. Ik ben nu bezig met een prachtig boek van Laurent Binet: HhhH (Himmlers hersens heten Heydrich). We eten ’s avonds in de Gasthof. Het is er bomvol en gezellig. We wandelen nog even door het dorpje en maken wat flauwe foto’s.

 

Vlak voor het slapen gaan komt het bericht binnen dat Joost Zwagerman aan zware depressies leed en zelfmoord heeft gepleegd. Hij heeft mooie boeken geschreven en kunst voor menigeen toegankelijk gemaakt. Jammer.

Vandaag 20 km. gewandeld. In totaal: 769 km.

Woensdag 9 september 2015

Gisteren had Bertine het kruis van mijn wandelbroek genaaid dat gescheurd was. Vandaag doe ik de broek aan en prompt scheurt die helemaal uit maar nu ter hoogte van mijn broekzak. Dus heb ik nog maar één broek over voor de rest van de wandeling.

We hebben besloten vandaag niet de kortste, maar de mooiste route te lopen. Die begint bij het slot van Heiligenberg. Gelijk gaat het bergaf en bergop. Bospaden worden afgewisseld met weilanden, glooiende landschappen en vergezichten. Onderweg (en ook de komende dagen) doet Bertine haar eigen kruisweg: bij elk kapelletje knielen en (schijn)heilig bidden.

De eerste pauze vindt plaats in het gehucht Lellwangen. We gaan languit op een bankje midden in het dorpje liggen.

Bij het plaatsje Untersiggingen lopen we een supermarktje in en kopen bananenmelk en een reep chocola. Achter de supermarkt, bij een paletopslagplaats, pauzeren we even.

Als we verder lopen komt er een klein mannetje met een valhelm op een klein fietsje aan ons vragen of wij toevallig de Bodenseeroute wandelen en of dat goed gaat. Hij controleert namelijk de bewegwijzering. Er ontspint zich een leuk gesprek waarbij hij ons waarschuwt voor de Gehrenberg die er nu aan komt. Die is 704 meter hoog en het is een flinke klim. Daar krijgt hij gelijk in. Bovenop de berg staat een hoge uitkijkpost die je van verre ziet. Het uitzicht van daarboven over de Bodensee met op de achtergrond de oprijzende Alpenbergen is werkelijk fantastisch!

Daarna is het steil afdalen naar Markdorf. We overnachten in Gasthaus Krone. Het weer is heerlijk: zon, lekker temperatuurtje en nauwelijks wind. De voeten houden zich goed, in ieder geval geen blaren of spierpijn zoals het afgelopen jaar (alhoewel de wandeling van vandaag een paar aardige kuitentikkers kende). Na het gebruikelijke tafereel van inchecken, douchen en dutten, nemen we op het terras voor het hotel een flinke pot bier. Er staan een paar leuke standbeelden die erom vragen om samen met ons gefotografeerd te worden.

We eten in een leuk, oud, gerestaureerd restaurantje in de Altstadt: Licht Blick. Als we na afloop buiten komen horen we fanfaremuziek. Er is een optreden op een marktplein om de hoek. De mensen luisteren heel gedwee terwijl wij, lichtelijk aangeschoten, uitbundig aan het dansen zijn. Dansmarieke Bertine trekt wel de aandacht, maar of men het kan waarderen?! Een enkeling lacht, de rest kijkt verstoord.

 

We eindigen de avond in ons oubollige Gasthaus. De nurkse, dikke waardin in dirndljurk krijgt al snel de bijnaam Frau Immerschwanger van ons. Een jonge meid is wat toeschietelijker in de bediening en in de omgang. Zij zelf wandelt naar Santiago de Compestella en doet in dit Gasthaus een soort Sozialdienst, zegt ze. Ik vat het maar op als een soort praktijkstage. Na een laatste glaasje wijn bereiden we ons voor op de nachtreis en de wandeling richting Friedrichshafen morgen.

Vandaag 25 km. gewandeld. In totaal: 794 km.

Donderdag 10 september 2015

We zijn blij dat we dit matige hotel kunnen verlaten. Ook de bediening bij het ontbijt is niet om over naar huis te schrijven. Vandaag nemen we, net als gisteren, de wandelweg HW7. Deze gaat in de loop van de dag over in de HW9. De bewegwijzering is prima. Samen met onze kaarten kan het niet mis gaan. We lopen langs de plaatsjes Bergheim en Riedheim richting Schnetzenhausen. Ondertussen zien we steeds Zeppelins over vliegen. Graaf Zeppelin woonde en werkte in Friedrichshafen en je kunt in een Zeppelin een vlucht over de Bodensee maken. Dat schijnt wel bijzonder te zijn. Langs ons pad zijn enkele kunstvoorwerpen neergezet die mooi in het landschap tot hun recht komen.

In Schnetzenhausen zoeken we een Konditorei op waar we onszelf, natuurlijk zou ik bijna zeggen, trakteren op cappuccino en gebak.

Via Windhag en Seemoos komen we aan bij de oever van de Bodensee. We lopen langs een tentenkamp met veel jongeren. Misschien een soort introductiekamp voor het begin van het schooljaar?

Het pad langs de oever van de Bodensee is erg mooi en aan de huizen te zien woont hier de jetset van Friedrichshafen. Na enkele kilometers komen we aan bij Schloss Friedrichshafen, een slot en een klooster ineen. Het klooster werd in 1085 door Berta, de vrouw van graaf Otto I von Buchhorn, als Benedictijnerklooster opgericht. Rond 1100 schonken de Welfen dit klooster aan hun ‘huisklooster’: Kloster Weingarten. Tijdens de dertigjarige oorlog werd het klooster platgebrand, maar tussen 1695 en 1701 weer opgebouwd. Er zit ook een Nederlands tintje aan. Na 1803 kreeg het klooster een wereldlijke functie. Het kwam kort in handen van Oranje Nassau! Vanaf 1824 werd het klooster met de bijbehorende gebouwen het zomerverblijf van de koning van Württemberg. Er is ook een kleine sierlijke pier bij het verblijf.

Van daar uit lopen we richting het centrum van Friedrichshafen. Bij het standbeeld van graaf Zeppelin moet even een foto gemaakt worden.

Langs de jachthaven en over de plaatselijke markt (waar Bertine een suikerspin koopt) gaat het verder naar een terras aan de waterkant. We nemen plaats bij … salon Roma! Waar anders?!

Aan de overkant van het meer doemen de contouren van de Alpenbergen op. We doen net of we ze niet zien. Iets verderop ligt aan de boulevard het Zeppelinmuseum. Daar hebben we nu helaas geen tijd voor want we moeten nog verder richting Eriskirch.

Het blijft een mooi pad langs de oever tot we bij Eriskirch het dorp in gaan. Op de hoek van een straat zien we een oude man in overall staan bij kisten met appels en pruimen die hij voor zijn oude schuur verkoopt. Als hij hoort dat wij naar Rome lopen, vult hij een plastic zak boordevol met appels en pruimen. Hij vraagt er één Duitse Mark voor. Die hebben we helaas niet, maar hij is ook tevreden met een euro … We spreken af dat we in Rome voor hem, Hans-Jürgen, een kaarsje opsteken.

De weg naar ons hotel is verder dan we gedacht hadden. Het ligt nog een stuk buiten Eriskirch, in het gehucht Wolfzenne. De laatste kilometers zijn dan ook afzien. Als we aankomen bij Gasthof zu Klause weten we dat de eigenaren niet thuis zijn. Het is Ruhetag. Ze hebben de sleutel voor ons opzij van het huis in een cilindervormige krantenbus gelegd. De kamer is ruim, netjes en de douche is heerlijk.

We wandelen 2-3 km verderop naar restaurant Irisstube. Twee dames in dirndl bedienen ons. Ze snappen er steeds minder van hoe de relatie tussen Bertine en mij is, maar uiteindelijk begrijpen ze het. Het is ook niet eenvoudig met al die sterfgevallen en ongelukken.

Vandaag 25 km. gewandeld. In totaal: 819 km.

Vrijdag 11 september 2015

Alweer de laatste wandeldag is aangebroken. Tegen acht uur zitten we aan het ontbijt en maken we kennis met Irmgard Walentin, de vrouw des huizes, een heel aardige en behulpzame vrouw. Ook voor haar moeten we een kaarsje opsteken in Rome. Dat wordt een hele batterij kaarsen dus. De streek waar we doorheen wandelen is een echte appel- en pruimenstreek. Eisenkirch pronkt er mee (en Bertine ook)!

We wandelen over vlakke landweggetjes naar Langenargen, aan de oever van de Bodensee. Het blijkt een toeristische plaats te zijn met enkele opmerkelijke gebouwen en beelden.

Via een bruggetje over een stroompje gaat de weg verder naar Kressbronn. Het stikt hier van de zeilboten, caravans en campers. Op de fiets komen allemaal bejaarden voorbij: het is de vakantietijd van de grijze golf!

Bij een parasol rood-met-witte-stippen zing ik een liedje voor Thomas, mijn kleinzoon.

In Nonnenhorn nemen we op een terras, hoe kan het ook anders, koffie met gebak. Inmiddels is de zon gaan schijnen en wordt het zo’n 20 graden, ideaal wandelweer!

We lopen het toeristische plaatsje Wasserburg voorbij en nemen bij een openbaar strandbad aan de oever van de Bodensee, bij Degelstein, een ijskoffie. Van hieruit hebben we uitzicht op onze eindbestemming: Lindau! De omtrekken van de Alpenbergen worden ook steeds duidelijker. We genieten van het idyllische uitzicht en ik maak veel foto’s van de mystieke en hypnotiserende atmosfeer op en boven het water. Adembenemend!

Op de laatste kilometers richting Lindau treffen we enkele enorm grote huizen aan, sommige in Jugendstil. Hier woont beslist niet Jan Modaal. Je moet over een groot kapitaal beschikken om hier te kunnen wonen. Het schiereiland van Lindau ligt aan onze voeten, maar we moeten eerst naar de jeugdherberg, een half uur lopen van het station vandaan, op het vasteland. Rond 16 uur melden we ons en we worden uiterst vriendelijk ontvangen. We krijgen een kamertje voor twee personen met een stapelbed. Ik moet boven liggen beslist Bertine. Je hebt er beslist klimkwaliteiten voor nodig, maar zo lenig ben ik niet (meer). Het geeft wel een apart, weemoedig gevoel: de laatste overnachting.

Na de bekende weldadige douche en het dutje, gaan we het centrum van de stad in, oftewel: naar het schiereiland. Ook dat is erg toeristisch. Het historische centrum is netjes opgeknapt en het heeft allure: mooie, oude gerestaureerde gebouwen, chique winkelstraten en de nodige restaurants. Op het station controleren we de vertrektijden voor morgenvroeg. Daarna eten we ons galgenmaal bij het Italiaanse restaurant ‘Il capo’. Met de Tsjechische ober die daar rond loopt hebben we aan het eind van de avond een leuk gesprek. Hij spreekt goed Duits en Engels; de Italiaanse eigenaren niet, die staan in de keuken. We beloven het volgend jaar om deze tijd weer bij hem langs te komen, nu voor de eerste maaltijd van de nieuwe wandeling.

Daarmee komt een eind aan de wandeletappe van 2015: een bijzonder geslaagde etappe met mooi weer, prachtige wandelwegen en geen lichamelijk leed. Op zaterdag 12 september vertrekken we om 7 uur van het station in Lindau. ’s Avonds om half tien ben ik thuis. Moe maar voldaan.

Vandaag 25 km. gewandeld. Deze week 118 km. In totaal: 844 km.